Çaganyň akyl başarnygyny ösdürmek
![https://ussatnews.com/storage/posts/6328/original-16554b8da26d06.jpeg](https://ussatnews.com/storage/posts/6328/original-16554b8da26d06.jpeg)
Çaga terbiýesi durmuşyň hem-de jemgyýetiň möhüm bölegi bolup durýar. Terbiýe ýaş nesliň ilkinji günlerinden başlanýar diýsek ýalňyşmarys. Bu wajyp meselede fiziki, ruhy hem-de akyl taýdan ösüş çaganyň terbiýesiniň esasyny düzýär. Ýaş nesli durmuşa ugrukdyrmakda, sözleýiş, özüňi alyp barmak medeniýetini ösdürmekde akyl başarnygyna aýratyn ähmiýet berilýär. Her bir sapagyň netijeli bolmagy çaganyň akyl ýetiriş ukybyna hem bagly bolup durýar. Şonuň üçin ene-atalar, terbiýeçilerdir mugallymlar çaganyň akyl başarnygyny ösdürmäge möhüm ähmiýet berýärler. Bu ugurda netijeli okuw-terbiýeçilik usullarynyň kemala gelendigini aýratyn bellemelidiris. Olardan käbiri barada durup geçmek peýdaly bolsa gerek.
Çaga 6 aýlyk döwründe ilkinji dürli suratly bezelen kitaplar bilen tanyşdyrmak we ony okap bermek bolar. Şu döwürde dürli şekilli oýunjaklar onuň ösüşinde has-da peýdalydyr. Bir ýaşly çagada daşky gurşawy öwrenmek islegi artyp ugraýar. Bu ýaşda çaga bilen köpräk gürleşmeli, sowallary bermeli. Iki ýaşly çagada sözleýiş endikleri işjeňleşýär, onda beýleki çagalar bilen gatnaşyklar, tanyşlyk we bilelikdäki oýunlar peýdalydyr. Üç ýaşynda çaganyň akyl ýetiriş ukyplarynyň ösüşini tizleşdirmek üçin olary ýörite gurnaklara gatnatmak bolar. Bu ýaşda surat, çyzgy, tans, sazçylyk ýaly ugurlar peýdalydyr.
Hünärmenler çagany belli bir ugur boýunça ösdürmegi maslahat berýär. Ýagny, irki ýaşlarda okuw sapaklaryny öňde tutup, çagany fiziki işlerden, hereketli oýunlardan çetleşdirmek ýalňyş hasaplanýar. Çaga 4-5 ýaşlarynda daşary ýurt dillerini öwredip başlamak mümkindir. Bu onuň dünýägaraýşynyň, düşünjesiniň giňemegine peýdaly bolup, täze diliň çalt özleşdirilmeginde netijelidir.
Çaganyň 4-5 ýaşa çenli döwri onuň şahsyýet hökmünde kemala gelmeginde esas bolup durýar. Bu döwürde ene-atalar hem-de mugallym-terbiýeçiler çaga terbiýesine hemmetaraplaýyn oýlanyşykly çemeleşmelidirler. Belli pedagoglaryň belleýşi ýaly, çaganyň ýekeje güni hem peýdasyz, ýöne geçmeli däldir. Çaganyň ösüşinde aýdym-saz, sungat, sport möhüm orny eýeleýär. Döredijilik pikirlenmegiň, akyl ýetirmegiň hem-de zähmetiň miwesini emele getrýär. Hut şonuň üçin ýaş nesliň gündelik durmuşyny kiçijik açyşlar, oýlaptapyşlar gurşap almalydyr.
Gülşirin ALLAGULYÝEWA,
Aşgabat şäherindäki 98-nji orta mekdebiň başlangyç synp mugallymy.
![166c5fedc6f8df.jpeg](https://ussatnews.com/storage/posts/8378/large-166c5fedc6f8df.jpeg)
Как подготовить первоклашек к школе
На исходе каникулярное лето. Совсем скоро начнется новый учебный год, для многих он будет первым в жизни. Как подготовить первоклашек к школе, что надо знать родителям.
![166aeccb7ee1f9.png](https://ussatnews.com/storage/posts/8276/large-166aeccb7ee1f9.png)
К актуальной проблеме обращает внимание Всемирная неделя грудного вскармливания
Ежегодно 1-7 августа по инициативе Всемирной организации здравоохранения и Детского фонда ООН проводится Всемирная неделя грудного вскармливания (World Breastfeeding Week).
![166a3d04b4b1e0.jpeg](https://ussatnews.com/storage/posts/8198/large-166a3d04b4b1e0.jpeg)
Советы офтальмолога: как смотреть телевизор без вреда для здоровья
Общеизвестно, что просмотр телевизионных передач может отрицательно сказаться на здоровье глаз, однако при соблюдении некоторых правил можно избежать неприятных последствий.
![16673091ee28c0.jpeg](https://ussatnews.com/storage/posts/7848/large-16673091ee28c0.jpeg)
Врач –диетолог назвал напитки, способные укрепить здоровье и продлить жизнь
Кофе, какао и чай – напитки, способные продлить жизнь человека – утверждает врач-диетолог Михаил Гинзбург.
![166464dd50cf08.jpeg](https://ussatnews.com/storage/posts/7524/large-166464dd50cf08.jpeg)
Кардиолог Бокерия назвал ходьбу лучшим методом оздоровления
Регулярная ходьба поможет улучшить состояние здоровья, рассказал главный сердечно-сосудистый хирург Минздрава РФ Лео Бокерия.