Ýurdumyzda Nebitgaz senagaty we geologiýa işgärleriniň gününiň bellenilýän dekabr aýynda beýik başlangyçlaryň birnäçesine ak pata berlip, uly öwrülişikler nebitgaz ulgamynda hem amala aşyryldy. Mälim bolşy ýaly, 2015-nji ýylyň 13-nji dekabrynda dört döwletiň ýolbaşçylarynyň gatnaşmaklarynda Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisiniň gurluşygyna badalga berlipdi. Bu halkara gaz geçirijisi Türkmenistanyň çäginden Hindistana çenli 1814 kilometre uzalyp gidýär. Onuň 214 kilometri bolsa Türkmenistanyň çäginde ýerleşýär. Gaz geçirijiniň ýyllyk kuwwaty 33 milliard kub metre barabar bolar. Ine, şeýle möhüm ähmiýete eýe boljak bu gurluşykda eýýäm birnäçe işler bitirildi.

Öz gözbaşyny gadymy Mary topragyndaky «Galkynyş» gaz käninden alyp gaýdýan bu halkara gaz geçirijisiniň gurluşygyna badalga berlen güni Türkmenistanyň öz energetika gorlaryny umumadamzat bähbitlerine gönükdirmek syýasatyny üstünlikli ýöredýändigine şaýatlyk edýän möhüm waka hökmünde taryha girdi. TOPH taslamasynyň durmuşa geçirilmegi bilen onuň ugrunda 12 müňe golaý täze iş orunlary dörär. Ol birnäçe ýurtlaryň ykdysadyýetine özüniň peýdaly täsirini ýetirer we türkmen tebigy gazynyň eksport mümkinçiligini atdyrar. Şeýlelikde, hemmeler üçin-de bähbitli boljak TOPH taslamasynyň öz wagtynda amala aşyrylmagy üçin degişli taraplar yzygiderli gyzyklanyp, birnäçe işleri alyp barýarlar.

Bu babatda taslama gatnaşyjy ýurtlaryň birnäçe gezek Aşgabatda geçiren duşuşyklarynda möhüm meseleler orta atyldy. Şonda bu taslamanyň amala aşyrylmagynda Türkmenistanyň hemmelere nusgalyk anyk ädimleri ädýändigi bellenildi. Bu ýöne ýerden däl, häzirki wagtda türkmen energiýa serişdelerini dünýä bazarlaryna ugratmagyň köpugurly ulgamyny döretmek döwletimiziň alyp barýan daşary syýasatynyň esasy ugry bolup durýar. Hut şu maksat bilen-de gaz känlerini özleşdirmek boýunça döwrebap desgalaryň toplumlarynyň ençemesi guruldy. Şu ýylyň 4-nji ýanwarynda Mary welaýatynda iş saparynda bolanda Gahryman Arkadagymyz bu barada söz açmak bilen, şeýle diýip belledi: «Ýurdumyzda nebitgaz toplumyna köp mukdarda maýa goýumlarynyň gönükdirilýändigini, şol serişdeleriň pudagy ösdürmekde, nebitgaz kärhanalaryny zerur enjamlar bilen üpjün etmekde, geologiýa-gözleg, buraw işlerinde täze känleri senagat taýdan özleşdirmekde aýratyn ähmiýete eýedir. Şeýlelikde, halkara hyzmatdaşlygy ösdürmek arkaly giň gerimli taslamalar durmuşa geçirilýär. Şunuň bilen baglylykda, nebitgaz känlerinde ýerine ýetirilýän işleriň howpsuzlyk derejesi hemişelik üns merkezinde saklanylmalydyr...».

Şu sözlerden görnüşi ýaly, nebitgaz senagaty köp sanly uly möçberli maýa goýumlaryny özüne çekmek bilen täze belentlikleri nazarlaýar. Sebäbi dünýä bazaryna diwersifikasiýa ýoly bilen tebigy gazyny çykarýan Türkmenistan geljekde, ýakyn ýyllarda tebigy gazyň eksport möçberini has-da artdyrmagy öz öňünde esasy maksat edip goýdy.

Möhüm taslamanyň, ýagny Türkmenistan — Owganystan — Pakistan — Hindistan gaz geçirijisiniň gurulmagy türkmen tebigy gazyny diwersifikasiýalaşdyrmagyň anyk mysalydyr. Türkmen tarapynyň teklip etmegi esasynda Aziýanyň Ösüş banky bu taslamanyň durmuşa geçirilmegi üçin maliýe serişdelerini berýär. Bu taslamanyň durmuşa geçirilmeginiň ähmiýetiniň örän uly boljakdygyny abraýly halkara guramalarynyň bilermenleri-de tassyklaýarlar. Galyberse-de, bu gaz geçiriji sebitde syýasy ýagdaýlary durnuklaşdyrýar.

Taslama gatnaşyjy ýurtlaryň her birine ykdysady taýdan hem uly peýdalaryň gelýändigi düşnüklidir. Türkmen tebigy gazyny uzakmöhletleýin we durnukly esaslarda turbageçirijileriň üsti bilen dünýä bazarlaryna çykarmagyň döwletimiziň halkara energetika strategiýasynyň esasy ugry bolup durýan mahalynda TOPH gaz geçirijisiniň ähmiýeti has-da ýokarlanýar. Jemläp aýdanymyzda, TOPH gaz geçirijisi ýurtlaryň arasynda ykdysady hyzmatdaşlygyň kuwwatly köprüsine öwrüler.

Ylham JUMAGELDIÝEW,

«Türkmengaz» döwlet konserniniň Zähmeti goramak we tehniki howpsuzlyk bölüminiň başlygy.