Çagalarda sowuklama ýa-da ýiti respirator wirus ýokançlaryň öňüniň alnyşynyň usullary

18:28 23.01.2021 142

https://ussatnews.com/storage/posts/598/original-1600c248caa014.jpeg

Çagalarda sowuklama we üsgülewük ýygy duş gelýär. Sowuklamany, köplenç, wiruslar we bakteriýalar döredýär. Sowuklama keselleri wiruslar tarapyndan döredilende, olara ýiti respirator wirus ýokançlary diýilýär (ÝRWÝ), olar dem alyş ýollarynyň dürli böleklerinde: burunda, bogazda, kekirdekde, traheýada, bronhlarda we öýkende sowuklamany döredip bilýärler.

Ýiti respirator keselleri pasyl çalşanda we gyş aýlary has-da köpelýär we 6 aýdan 6 ýaşa çenli çagalarda köpçülikleýin häsiýete eýe bolýar.

Ýiti respirator keselleriniň çagalarda ýygy-ýygydan gaýtalanmagy bogazyň, bronhlaryň we öýkeniň dowamly kesellere öwrülmeginiň (bronhial demgysma, tonzillitler, adenoiditler, bronhitler, öýken sowuklamasy) esasy sebäpkäri bolýar. Mundan başga-da, ýiti respirator keselleriň gaýtalanmagy çagalarda bedeniň dürli dermanlara bolan duýujylygyny ýokarlandyrýar we allergiýa bilen bagly keselleriň döreme howpuny artdyrýar.

Sowuklamany (ýiti respirator wirus ýokançlary), köplenç, öý şertlerinde antibiotik dermanlary ulanmazdan bejerip bolýar. Kähalatlarda sowuklama gaýra üzülýär we bu ýagdaýlarda lukmanyň maslahaty we antibiotik dermanlary ulanmak zerur bolýar.

Eger-de çagada aşakdaky alamatlaryň haýsydyr biri ýüze çyksa, saglygy goraýyş işgärlerine ýüz tutmaly:

• çaganyň dem alşy çaltlaşsa ýa-da kynlaşsa;

• bedeniň gyzgyny 37,5oC-dan ýokary galsa;

• bedeniň gyzgyny kadaly bolup, üsgülewük, burnuň dykylmagy, bogazdaky agyry 3 günüň dowamynda gowulaşmasa.

• Çagada indiki alamatlar ýüze çykanda, olara howply alamatlar diýilýär we bu ýagdaýda lukmana gaýragoýulmasyz ýüz tutmaly:

• çaga emip ýa-da suwuklyk içip bilmese;

• çagada tutgaý bolsa;

• dem alanda döş kapasasy içine çekilse;

• çaga huşsuz ýa-da onda adaty däl ukuçyllyk bolsa.

Çagalar ýiti respirator keselleri bilen kesellän wagtynda, mümkin boldugyça, köp ýyly suwuklyklary içirmeli. Eger-de çaga emdirilýän bolsa, onda ony adatdakydan ýygy emdirmeli. Ýyly suwuklyklar çaganyň bogazyny ýumşadyp, agyryny aýrar.

Sowuklan wagty çagany adatdakydan ýygy naharlamaly. Oňa witaminlere baý bolan iýmitlerden köp bermeli. Eger-de çaga emýän bolsa, onda ony gije-gündiziň dowamyna ýygy-ýygydan we uzak wagtlap emdirmeli.

Çaganyň burnuny ýygy-ýygydan biraz duzly suw bilen arassalap durmaly. Ony ýyly geýindirmeli, emma çendenaşa dolamaly däl. Otaglary ýelejiredip durmaly, üst ýüzleri çygly esgi bilen ýygy-ýygydan süpürişdirmeli, öýde dürli ysly otlary, ys berijileri goýmaly däl.

Çagalarda sowuklama ýa-da ýiti respirator wirus ýokançlaryň öňüniň alnyşynyň mahsus we mahsus däl usullary bolýar.

Mahsus däl usullaryň esasylaryna 6 aýy dolmadyk çagalary ýeke-täk ene süýdi bilen iýmitlendirmek we ene süýdi bilen iýmitlendirmegi 2 ýaşa çenli dowam etmek degişlidir. 6 aýy dolan çagalara daşyndan goşmaça naharlary bermeli.

Çagalary dürli-dümen witaminlere baý bolan iýmitler bilen naharlamaly, öňüni alyş sanjymlaryny wagtly-wagtynda almaly.

Çagany wagtly-wagtynda suwa düşürmeli we arassa saklamaly. Çaga bolýan otaglary ýelejiredip durmaly we onuň bilen günde daşarda gezelenç etmeli.

Eger-de maşgalada sowuklamaly adam bar bolsa, onda agyz-burnuny ýapmak üçin örtükleri ulanmaly we çagany ondan daşrakda saklamaly.

Sowuklama keselleriniň öňüniň alnyşynyň mahsus usullaryna wiruslara garşy sanjymlary geçirmek degişlidir, munuň üçin öz maşgala lukmanyňyza ýüz tutup bilersiňiz.

Zyýada KADAMOWA,

Myrat Garryýew adyndaky Türkmenistanyň döwlet lukmançylyk uniwersitetiniň Enäniň we çaganyň saglygyny goraýyş okuw-ylmy merkeziniň bir ýaşa çenli çagalar bölüminiň müdiri.

Başga makalalar
1605f69e3f0857.jpeg
Bathyzda sekiz ýüz ýyl ýaşan pisse ösümligi dört müň gektar meýdany tutýar

Türkmenistanyň Tebigaty goramak ministrliginiň Mary welaýatynyň Serhetabat etrabynyň çäginde ýerleşýän Bathyz döwlet tebigy goraghanasy özboluşly, baý ösümlik we haýwanat dünýäsi bilen aýratyn tapawutlanýan künjekleriň biri.


160600bc3f29c4.jpeg
Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň agzalarynyň birinji saýlawlary geçirilýär

Şu gün, ýangy 2021-nji ýylyň 28-nji martynda Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň agzalarynyň birinji saýlawlary geçirilýär. Berkarar döwletimiziň Bagtyýarlyk döwründe Hormatly Prezidentimiziň parasatly ýolbaşçylgynda ýurdumyzyň milli kanunçylyk ulgamyny berkitmekde uly işler alnyp barylýar.


1605f7d210f773.jpeg
Şirin owazly aýdymçy Döwletmämmet GURBANOW

«Türkmennebit» döwlet konserniniň Nebitçiler medeniýet köşgünde Watanymyzyň ösüşli menzilleriniň waspyny ýetirmekde döwrebap işler alnyp barylýar. Medeniýet, sungat işgärleri kalbynda hoşallyk, ruhubelentlik duýgusyny goşalandyryp, döwrüň sesine ses goşup, öz döredijiliklerinde milli mirasymyzy wasp etmeklige uly orun berýärler, döwrebap derejede ösdürmeklige öz mynasyp goşantlaryny goşýarlar. Olaryň biri Türkmenistanyň at gazanan artisti Döwletmämmet GURBANOW.


16067330fceeb9.jpeg
"Aşgabat gözelligiň şäheri" atly sergi guraldy

Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Gahryman Arkadagymyzyň parasatly ýolbaşçylygynda ýurdumyz gün-günden gözelleşýär. "Türkmenistan - Parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany" diýlip yglan edilen ýylda paýtagtymyz Aşgabat şäheriniň 140 ýyllyk baýramy giňden dabaraly ýagdaýda bellenilip geçiler. Bu baýram mynasybetli ýurdumyzyň ähli ýerlerinde dabaralar, sergiler yzygiderli guralýar.


1605e2ecceb67e.jpeg
Aýdymda Şöhrat SAPAROWYŇ dünýäsi

Hakyky sungat ynsanyň kalbyny baýlaşdyrýar, dünýäsine nur çaýýar, ruhuny belende göterýär. Sungat gözellik döredýär. Ýollaryň iň gözeli ynsan kalbyna barýan ýoldur. Aýdym-saz sungatynyň ussatlary hem öz aýdymlary bilen adamlaryň kalbynda uly joşgun döredýär.