Buýan — ýiti ýokanç kesellerden goranmakda netijeli serişde

19:06 23.01.2021 158

https://ussatnews.com/storage/posts/599/original-1600c2d8157505.jpeg

Ýakynda Germaniýanyň Essen uniwersitet hassahanasynyň alymlary koronawirusy ýok edýän derman serişdesini taýýarladylar. Onuň düzüminde buýan köküniň ekstraktynyň bardygy bellenildi. Buýan ynsan saglygy üçin taýsyz melhem. Ylmy çeşmeleriň habar bermegine görä, buýan kökünde glisirin, flawonoidler, steroidler, efir ýagy, C witamini, şeýle hem krahmal saklanýar. Glisiriniň mukdary 6%-e golaýlaýar. Onuň süýjüligi şekeriňkiden 40 esse ýokarydyr.

Gippokrat we Galen ýaly gadymyýetiň abraýly lukmanlary bejergi işlerinde buýan köküni giňden ulanypdyrlar. Meşhur Ibn Sina bolsa böwrek kesellerinde, gyzzyrmada we öýken kesellerinde buýan köküni maslahat beripdir.

Türkmenistanda buýan köki gadymy döwürlerden bäri dermanlyk maksady bilen peýdalanylýar. Hünärmenleriň baha bermegine görä, türkmen buýany hili we ulanylyş häsiýetleri boýunça dünýäde iň gowularynyň biri hasaplanylýar.

Häzirki wagtda Türkmenistanda innowasion tehnologiýalaryň esasynda buýan önümleriniň hilini ýokarlandyrmagyň üstünde işleýän «Buýan» agrosenagat toplumy bar. Köküň özi, onuň goýy we gury ekstrakty ýurtda hem-de daşary ýurtlarda uly islege eýedir. Ýurdumyzdaky buýan toplumynyň önümleriniň bir bölegi daşary ýurtlara eksport edilýär, beýleki bölegi bolsa «Saglyk» derman kärhanasynda ýokumly şirelere we melhemlik çaýlara öwrülýär. Aşgazan-içege, dem alyş ýollary, öýken we deri keselleriniň bire-bir emi bolan buýan kökünden taýýarlanan melhemlikler ýurdumyzyň dermanhanalarynda elýeterli bahadan ilata hödürlenilýär.

Türkmenistanyň Prezidentiniň «Türkmenistanyň dermanlyk ösümlikleri» atly köp jiltli ylmy-ensiklopedik kitabynda buýan köküniň peýdalanylyşy, ondan melhemlikleriň taýýarlanylyşy barada maglumatlar.

Peýdalanylyşy

Buýan köki ylmy hem-de halk lukmançylygynda içdäki ýaraly keselleriň, üsgülewügiň, böwrek, ýokarky dem alyş ýollarynyň, onkibarmak içegäniň sökelliklerinde sürgi hökmünde ir döwürlerden bäri ulanylyp gelinýär.

Ösümligiň dermanlyk köküni dürli garyndylaryňdyr çaýlaryň düzümine goşýarlar. Buýandan ýasalan kükrek eliksiri gägirdiji serişde hökmünde peýdalanylýar.

Hytaýda buýan gadym zamanlardan bäri belli. Bu ýerde ony garratmaýan serişde hökmünde peýdalanypdyrlar. Orta asyrlardaky lukmançylyk edebiýatlarynyň hemmesinde diýen ýaly buýan hakda köp maglumat berilýär. Buýanyň kökünden alnan toşaby meşhur gägirdiji serişde hökmünde ulanypdyrlar.

Buýan iýmit, konditer, reňk senagatynda, dürli içgileri taýýarlamakda giňden ulanylýar.

Derman taýýarlanylyşy hem ulanylyşy

Owradylan buýanyň bir nahar çemçesiniň (15 g) üstüne ýarym litr (500 ml) suw guýup, pessaý otda 10 minut gaýnatmaly. Taýýar bolan peti hasa bilen süzüp, 5 çaý çemçesinden (25 g) her gezek nahardan öň içmeli.

Owradylan köküň bir nahar çemçesiniň (15 g) üstüne bir bulgur (200 ml) gaýnag suw guýup, haýal ýanýan otda 15-20 minut gaýnatmaly. Emele gelen peti her gün bir nahar çemçesinden (15 g) 4-5 gezek içmeli.

Buýan köki garylan «kükrek çaýynyň» taýýarlanylyşy

Munuň üçin bir nahar çemçesi mukdaryndaky garyndynyň 3 bölegini atgulagyň ýapragy, 3 bölegini buýanyň köki we 4 bölegini dürotunyň ýapragy tutmaly. Garyndy taýýar bolansoň, üstüne iki bulgur (400 ml) gaýnag suw guýup, 20 minut goýmaly. Taýýar çaýy ýyly mahaly 1-2 bulgurdan (200-400 ml) içmeli.

Annageldi BÄŞIMOW,

Türkmen döwlet binagärlik-gurluşyk institutynyň uly mugallymy.

Başga makalalar
1605f69e3f0857.jpeg
Bathyzda sekiz ýüz ýyl ýaşan pisse ösümligi dört müň gektar meýdany tutýar

Türkmenistanyň Tebigaty goramak ministrliginiň Mary welaýatynyň Serhetabat etrabynyň çäginde ýerleşýän Bathyz döwlet tebigy goraghanasy özboluşly, baý ösümlik we haýwanat dünýäsi bilen aýratyn tapawutlanýan künjekleriň biri.


160600bc3f29c4.jpeg
Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň agzalarynyň birinji saýlawlary geçirilýär

Şu gün, ýangy 2021-nji ýylyň 28-nji martynda Türkmenistanyň Milli Geňeşiniň Halk Maslahatynyň agzalarynyň birinji saýlawlary geçirilýär. Berkarar döwletimiziň Bagtyýarlyk döwründe Hormatly Prezidentimiziň parasatly ýolbaşçylgynda ýurdumyzyň milli kanunçylyk ulgamyny berkitmekde uly işler alnyp barylýar.


1605f7d210f773.jpeg
Şirin owazly aýdymçy Döwletmämmet GURBANOW

«Türkmennebit» döwlet konserniniň Nebitçiler medeniýet köşgünde Watanymyzyň ösüşli menzilleriniň waspyny ýetirmekde döwrebap işler alnyp barylýar. Medeniýet, sungat işgärleri kalbynda hoşallyk, ruhubelentlik duýgusyny goşalandyryp, döwrüň sesine ses goşup, öz döredijiliklerinde milli mirasymyzy wasp etmeklige uly orun berýärler, döwrebap derejede ösdürmeklige öz mynasyp goşantlaryny goşýarlar. Olaryň biri Türkmenistanyň at gazanan artisti Döwletmämmet GURBANOW.


16067330fceeb9.jpeg
"Aşgabat gözelligiň şäheri" atly sergi guraldy

Berkarar döwletimiziň bagtyýarlyk döwründe Gahryman Arkadagymyzyň parasatly ýolbaşçylygynda ýurdumyz gün-günden gözelleşýär. "Türkmenistan - Parahatçylygyň we ynanyşmagyň Watany" diýlip yglan edilen ýylda paýtagtymyz Aşgabat şäheriniň 140 ýyllyk baýramy giňden dabaraly ýagdaýda bellenilip geçiler. Bu baýram mynasybetli ýurdumyzyň ähli ýerlerinde dabaralar, sergiler yzygiderli guralýar.


1605e2ecceb67e.jpeg
Aýdymda Şöhrat SAPAROWYŇ dünýäsi

Hakyky sungat ynsanyň kalbyny baýlaşdyrýar, dünýäsine nur çaýýar, ruhuny belende göterýär. Sungat gözellik döredýär. Ýollaryň iň gözeli ynsan kalbyna barýan ýoldur. Aýdym-saz sungatynyň ussatlary hem öz aýdymlary bilen adamlaryň kalbynda uly joşgun döredýär.