Ýurdumyzyň ähli künjeklerinde ösdürilip ýetişdirilýär ösümlikleriň biri hem kädi ekinidir. Kädi täsin peýadaly ösümlikdir.

Kädiniň takmynan 20 görnüşi bar. Alymlar adamlaryň takmynan 5 müň ýyl ozal kädini ösdürip ýetişdirendigini aýdýarlar. Meksika kädiniň watany hasaplanylýar. Gaýnadylan ýa-da bişirilen kädi beden tarapyndan gowy siňdirilýär, şonuň üçin çaga iýmitinde giňden ulanylýar. Kädiniň şiresi kadaly we oňat, uky üçin peýdalydyr.

Kädiniň düzüminde iýmit-siňdiriş organlarynyň işini kadalaşdyrýan we ýag çalşygyny çaltlaşdyrýan pektinleriň köp mukdary saklanylýar. Şeýle-de onda kaliý, magniý, fosfor, demir, sink, marganes we W witamin toparlary köp.

Kädi çigidiniň saglygy goramakda we berkitmekde peýdaly taraplary sanardan köp. Olar suwuk ýag kislotalaryna, ösümlik beloklaryna we E witaminine baý. Olaryň düzüminde holesteriniň derejesini sazlaýan fitosterollar hem saklanylýar. Kädiniň çigidinden alynýan ýaglar aminokislotalary öz içine alýandygy sebäpli, strese we depressiýa örän peýdalydyr. Süňklleri hem güýçlendirýär.

Önümi yzygiderli kabul etmek gan aýlanyş ulgamyny kadalaşdyrmakda, gan damarlaryny giňeltmekde, ýürek keselleriniň ýüze çykmagynyň öňüni almakda, nerw ulgamyny kadalaşdyrmakda, bedeniň kesellerini goraýjylyk ukybyny artdyrmakda örän peýdalydyr.

Süýjilikleri yzygiderli kabul etmek ynsan bedenine ýaramaz täsir edýär. Bu endikden saplanmakda hem kädi çigidi peýdalydyr. Kädi çigidi süýjülikleri iýmek islegiňi peseltmäge ukyplydyr. Çigidi çig görnüşde iýmek maslahat berilýär. Ol bagryň we içegäniň işini kadalaşdyrmaga mümkinçilik berýär. Çig tohum böwrek keseliniň, iç gatamanyň öňüni almaga we gan basyşyňy kadalaşdymaga kömek edýär. Kädi çigidini gündelik we ukudan öň kabul etmek maslahat berilmeýär.

Taýýarlan: Amanmyrat ANNAMYRADOW,

Türkmen oba hojalyk institutynyň talyby.